Het Energy Dashboard van Home Assistant instellen

Wil je je energierekening verlagen, dan is het Energy Dashboard de nuttigste functie die Home Assistant heeft. Alleen struikelt bijna iedereen over het instellen. Sensoren hebben de juiste device class nodig. Tarieven de juiste opmaak. En zit er iets fout, dan staar je naar een leeg dashboard zonder te weten waarom.

Hieronder zet je het Energy Dashboard van nul op. Aan het eind lopen je netverbruik, je zonneopbrengst (als je panelen hebt) en je kosten allemaal goed mee.

Stap 1: controleer wat je sensoren doorgeven

Hier loopt het bij de meeste mensen vast. Het Energy Dashboard is kieskeurig in welke sensoren het accepteert. Je energiesensor moet twee eigenschappen goed hebben staan:

• device_class: energy — hiermee weet Home Assistant dat deze sensor energie meet
• state_class: total_increasing — hiermee weet het dat de waarde alleen omhoog gaat, zoals een meterstand

De eenheid moet kWh zijn (of Wh, dat wordt automatisch omgerekend). Geeft je sensor watt (W) door, dan meet hij vermogen en geen energie. Om dat om te rekenen heb je een Riemann sum integral sensor nodig.

Of je die attributen cadeau krijgt, hangt vooral af van de hardware die je hebt gekozen. In onze complete gids over energiemonitoring in Home Assistant vergelijken we P1-lezers, stroomtangen en meetstekkers per stopcontact, met per apparaat of het meteen dashboardklare sensoren geeft of dat je zelf een template-sensor moet schrijven.

Je sensoren nakijken

Ga naar Developer Tools > States en zoek je energie-entiteit op. Klik erop en bekijk de attributen. Dit zou er moeten staan:

device_class: energy
state_class: total_increasing
unit_of_measurement: kWh

Ontbreekt device_class of state_class, dan moet je dat rechtzetten. Open de instellingen van de entiteit via het tandwielicoontje en zet de device class handmatig op ‘Energy’. De state_class moet doorgaans door de integratie zelf worden gezet — kijk dus of er een nieuwere versie is van de integratie van je apparaat.

Vermogen (W) omzetten naar energie (kWh)

Heb je alleen een vermogenssensor in watt, voeg dan een Riemann sum-helper toe:

1. Ga naar Settings > Devices & Services > Helpers
2. Klik op Create Helper > Integration - Riemann sum integral sensor
3. Kies je vermogenssensor als invoer
4. Zet de methode op Left en de precisie op 2

Dat levert een nieuwe kWh-sensor op die het Energy Dashboard wél accepteert.

Stap 2: het Energy Dashboard configureren

Ga naar Settings > Dashboards > Energy. Je ziet secties voor het elektriciteitsnet, zonnepanelen en een thuisbatterij. Begin bij het net — dat is het deel dat je echt nodig hebt.

Netverbruik toevoegen

1. Klik onder ‘Electricity grid’ op Add consumption
2. Kies je energiesensor: die met device_class: energy
3. Geef aan of je ook de kosten wilt bijhouden

Staat je sensor niet in de lijst, ga dan terug naar stap 1. Het dashboard toont alleen sensoren met de juiste attributen.

Teruglevering toevoegen

Heb je zonnepanelen en lever je je overschot terug, klik dan op Add return en kies de sensor van je teruglevering. Dat is een andere sensor dan die van je zonneopbrengst: deze meet specifiek de energie die terug het net in gaat.

Stap 3: tarieven instellen

Met tarieven houd je je kosten nauwkeurig bij. Home Assistant kent daar drie manieren voor:

Optie A: een vast tarief

De eenvoudigste. Vul je prijs per kWh in, bijvoorbeeld €0,25, en Home Assistant rekent je kosten zelf uit. Voor de meeste mensen is dat genoeg.

Optie B: dag- en nachttarief

Heb je een dubbeltariefmeter, kies dan ‘Use an entity with current price’. Maak een template-sensor die op basis van de tijd het juiste tarief teruggeeft:

template:
  - sensor:
      - name: "Electricity Price"
        unit_of_measurement: "€/kWh"
        state: >
          {% if now().hour >= 21 or now().hour < 6 %}
            0.18
          {% else %}
            0.28
          {% endif %}

Optie C: een dynamisch energiecontract

Zit je op een dynamisch energiecontract (Tibber, ENTSO-e, Nordpool), installeer dan de bijbehorende integratie. Die geeft je een sensor met de actuele prijs, en die leest het Energy Dashboard automatisch uit.

Stap 4: je zonneopbrengst toevoegen

Heb je zonnepanelen, voeg dan je opbrengstsensor toe onder ‘Solar panels’. Ook die sensor heeft device_class: energy en state_class: total_increasing nodig.

De meeste integraties voor omvormers (SolarEdge, Enphase, Fronius, Huawei) geven meteen bruikbare sensoren.

Stap 5: losse apparaten toevoegen

Het sterkste deel van het Energy Dashboard is meten per apparaat. Voeg onder ‘Individual devices’ de meetstekkers of groepen toe die één specifiek apparaat volgen:

• Wasmachine en droger
• Laadpaal
• Warmtepomp of airco
• Server of thuiswerkplek

Daarmee beantwoord je de vraag die iedereen stelt: waar gaat mijn stroom eigenlijk naartoe?

Stap 6: wachten op data

Na het instellen heeft het Energy Dashboard tijd nodig om data te verzamelen. De eerste bruikbare statistieken verschijnen na 2 uur. Voor een volledige vergelijking per dag heb je 24 uur of meer nodig. Schrik dus niet als het dashboard direct na het instellen leeg lijkt.

Home Assistant verwerkt energiestatistieken op vaste momenten. Die data wordt samengevoegd tot uurstatistieken, en daar draaien de grafieken en vergelijkingen op.

Als het niet werkt: de bekende oorzaken

Het dashboard blijft leeg

• Controleer de attributen van je sensor: device_class en state_class
• Kijk of de sensor een getal als waarde heeft en niet ‘unavailable’ of ‘unknown’
• Wacht minstens 2 uur nadat je het hebt ingesteld
• Kijk in Developer Tools > Statistics of er meldingen staan bij je energie-entiteiten

De kosten kloppen niet

• Controleer of je tariefsensor in €/kWh staat en niet in centen
• Check je tijdzone — tijdgebonden tarieven gebruiken de tijdzone van Home Assistant
• Bij een dynamisch contract: zorg dat de integratie vaak genoeg bijwerkt

Pieken in de data

Losse enorme pieken komen bijna altijd van een sensor die naar nul terugsprong of van een verbinding die wegviel. Ga naar Developer Tools > Statistics, zoek de betreffende entiteit op en gebruik ‘Fix issue’ om de data te corrigeren.

Hoe je verder gaat

Zodra je Energy Dashboard loopt, komt de winst uit wat je met de cijfers doet:

• Spoor de grootverbruikers op en zet ze aan in de goedkope uren
• Houd bij hoeveel van je zonnestroom je zelf verbruikt en stem je batterij daarop af
• Zet automatiseringen op die energie besparen, gebaseerd op je werkelijke verbruikspatroon
• Vergelijk maand op maand om te zien wat je aanpassingen opleveren
• Vervang het standaardoverzicht door eigen energiekaarten die alleen de cijfers tonen die je dagelijks bekijkt

Met het Energy Dashboard wordt je slimme huis van een gemakje een middel om geld te besparen. Een half uur instellen. Jaren aan beslissingen op basis van echte cijfers.